Głos Weterana i Rezerwisty

Historia

95. rocznica plebiscytu na Powiślu, Warmii i Mazurach

 28 czerwca 1919 r. -podpisany został traktat w Wersalu przez zwycięskie w I wojnie światowej państwa Ententy i pokonane Niemcy. Wszedł on w życie 10 stycznia 1920 r. uznając Niemcy winnymi wybuchu I wojny światowej, zobowiązał je do zwrotu zagarniętych ziem (Polsce – Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego, Francji – Alzacji i Lotaryngii, Belgii – Eupen i Malmedy), uiszczenia reparacji wojennych, ograniczenia uzbrojenia armii i jej liczebności (do 100 tys.) i przekazania Zagłębia Saary pod kontrolę między narodową. Pozbawił Niemcy kolonii, nakazał plebiscyt na Powiślu, Warmii, Mazurach i Górnym Śląsku, ustanawiał Wolne Miasto Gdańsk (Polsce przyznano uprawnienia wyłącznie do Polskiego obszaru celnego, prowadzenia spraw zagranicznych i ochronę interesów obywateli Wolnego Miasta Gdańska za granicą, komunikacje kolejową, pocztową, wojskową składnice przeładunkową na Westerplatte, częściowo zarząd portu), wprowadził demilitaryzację strefy nadreńskiej oraz częściową jej okupację jako gwarancję wypełnienia zobowiązań traktatu.

- 11 lipca 1920 r. odbyć się Plebiscyt na Powiślu, Warmii i Mazurach. Akcją wyborczą kierował Mazurski Komitet Plebiscytowy (czerwiec 1919 r.- lipiec 1920 r., przewodniczył J. Bursche). Na obszarze Warmii i Powiśla za przynależnością do Niemiec padło 92 proc. głosów. Konferencja Ambasadorów przyznała Polsce 5 gmin, granica między Polską a Niemcami biegła odtąd wzdłuż Wisły po jej wschodnim brzegu. Plebiscyt przeprowadzony był w warunkach przewagi niemieckiej (administracja cywilna i policja była w rękach władz niemieckich, dopuszczono do głosowania Niemców urodzonych, ale nie zamieszkałych na terenach, plebiscytowych) nie odzwierciedlało to prawdziwych nastrojów ludności Polskiej tych ziem. Nad przebiegiem Plebiscytu czuwała Komisja Międzysojusznicza.

W1900 roku Władysław Bełza napisał „Katechizm polskiego dziecka”, zaczynający się od słów: „Kto to ty jesteś? – Polak mały. Jaki znak twój? – Orzeł Biały”. Ten wiersz stworzony w zniewolonej Polsce stał się manifestem patriotyzmu przekazywanym z pokolenia na pokolenie.

Plebiscyt - głosowanie ludności jakiegoś terytorium w celu wypowiedzenia się w sprawie przynależności państwowej tego terytorium lub określenie jego międzynarodowego statusu.

Witold MAMEŁA

Przemysław MAMEŁA

« Powrót do listy