Głos Weterana i Rezerwisty

Ziemia Gubińska

 

DZIEJE ZIEMI GUBIŃSKIEJ

Pod koniec ubiegłego roku w nakładzie 1000 egzemplarzy ukazała się monografia pt. „Ziemia Gubińska 1939–1949...” pióra ppłk. Zygmunta Traczyka.Jest to pionierska pozycja wydawnicza dotycząca tego przygranicznego regionu. Wprawdzie ukazały się również inne monografie, lecz są one poświęcone wyłącznie samemu Gubinowi, np. „Grenzstädte in Ostmitteleuropa. Guben und Gubin 1945 bis 1995” (Berlin 2003) autorstwa Katarzyny Stokłosy czy „Gubin” (Gubin 1998) Ryszarda Pantkowskiego. Autor, pasjonat historii regionu, w 5 Dywizji Pancernej szefował kulturze i oświacie. Pełnił też funkcję nieetatowego korespondenta gazet wojskowych i regionalnych, przez 15 lat współpracował z Radiem „Zachód”. Był również współwydawcą „Gazety Gubińskiej”. To dziennikarskie doświadczenie pomogło mu nie tylko w dokumentowaniu faktów, a także w gromadzeniu wiedzy, dokumentów, relacji miejscowej ludności oraz fotografii Ziemi Gubińskiej. Po wielu latach sprawa dojrzała do opublikowania monografii. Jej celem było przede wszystkim odkrycie zakurzonych kart historii, zatrzymanie upływającego czasu przez spisanie wspomnień żyjących świadków minionych lat i wydarzeń oraz ocalenie przed zapomnieniem wielu danych o regionie i jego mieszkańcach. Wiele informacji pochodzi z dokumentów zgromadzonych w archiwach, ze specjalistycznych publikacji i prac naukowych. Monografia liczy 24 rozdziały. Jej układ jest problemowo-chronologiczny. Materiał został pogrupowany jakby w czterech zasadniczych działach dotyczących: wojny i walki z jej pozostałościami, osadnictwa, oraz pokojowego funkcjonowania regionu. W pierwszej części zostały zawarte informacje o pobycie polskich jeńców z kampanii wrześniowej w filii Stalagu III B w Gębicach i obozach pracy znajdujących się w regionie, o działalności Grupy Dywersyjno-Wywiadowczej „Wisła”, o walkach o Gubin, o powojennej ochronie granicy oraz o rozminowaniu Ziemi Gubińskiej. Kolejny dział został poświęcony powojennemu osadnictwu wojskowemu i cywilnemu. Najwięcej miejsca zajmują dzieje poszczególnych miejscowości i gmin Ziemi Gubińskiej, które zostały wzbogacone wykazami osadników. Ostatnia część dotyczy początków zagospodarowywania Ziemi Gubińskiej po zakończeniu wojny. Znajdziemy tu informacje o tworzeniu administracji, ustalaniu polskich nazw miejscowości, o rolnictwie, przemyśle, usługach, komunikacji, partiach politycznych itp. Końcowy rozdział monografii został poświęcony niesieniu pomocy mieszkańcom i władzom powiatu gubińskiego przez wojsko. Omawiana monografia ma dużą wartość poznawczą. Została wzbogacona zdjęciami, szkicami, fotokopiami dokumentów, tabelami i wykazami wspomagającymi percepcję materiału. Jest cennym zapisem postaw i zachowań mieszkańców regionu. Jej zaletą jest spokojny, wyważony ton – bez ostrych sformułowań i natarczywego wartościowania. Może być wykorzystana zarówno do celów edukacyjnych i wychowawczych, jak też promocyjnych.

Zbigniew MOSZUMAŃSKI