Głos Weterana i Rezerwisty

Aktualności

Mają być weteranami, a nie kombatantami

Po latach usilnych starań podejmowanych przez organizacje społeczne, skupiające uczestników misji pokojowych, do Sejmu RP wpłynął wreszcie rządowy projekt ustawy o regulacjach prawnych określających ich status i związane z nim uprawnienia. W tym zaszczytnym zadaniu, jakim było i nadal jest utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie, uczestniczyła i nadal uczestniczy niemała liczba Polaków, wśród nich członkowie Związku Żołnierzy Wojska Polskiego. Warto przypomnieć, że od 1953 roku, tj. od wojny koreańskiej, do 2010 w działaniach na rzecz utrzymania pokoju i bezpieczeństwa w różnych częściach świata uczestniczyło ponad 95 tys. żołnierzy WP, funkcjonariuszy służb mundurowych i pracowników cywilnych.

23 grudnia 2010 roku prezes Rady Ministrów wniósł pod obrady sejmu projekt ustawy o weteranach działań poza granicami kraju wraz z projektami aktów wykonawczych. Projekt tej ustawy – jak podaje rząd – był konsultowany z takimi organizacjami społecznymi, jak: Fundacja Pomocy Poszkodowanym w Operacjach Pokojowych oraz ich Rodzinom – SERVI PACIS, Stowarzyszenie Kombatantów Misji Pokojowych ONZ, Stowarzyszenie Rannych i Poszkodowanych w Misjach poza Granicami Kraju oraz Konwent Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych WP.

Ponieważ byłem członkiem założycielem i pierwszym sekretarzem generalnym Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ – zatem problemy ruchu kombatanckiego uczestników misji pokojowych i stabilizacyjnych w Polsce i na świecie są mi znane – postanowiłem podzielić się opinią na temat wniesionego pod obrady sejmu projektu ustawy.

Przede wszystkim pragnąłbym zapytać stronę rządową oraz organizacje społeczne uczestniczące w konsultacjach nad projektem ustawy, czy starano się uzyskać informacje, jakie ustawowe rozwiązania dotyczą uczestników misji pokojowych w państwach NATO i Unii Europejskiej. Polska należy przecież do tych dwóch ważnych międzynarodowych organizacji i powinna dążyć do unifikacji obowiązującego w tej kwestii prawa.

Polscy uczestnicy misji pokojowych liczyli, że uzyskają statusy kombatanta i inwalidy wojennego oraz związane z nimi przywileje w ramach nowelizacji obowiązujących w Polsce ustaw o kombatantach i inwalidach wojennych. Nadzieje te podtrzymywał fakt, że największa w świecie organizacja kombatancka World Veterans Federation (WVF) z siedzibą w Paryżu, skupiająca 170 organizacji kombatanckich z 89 państw, licząca ogółem około 30 mln członków – kombatantów, była pierwszą międzynarodową organizacją, która uznała uczestników misji pokojowych za kombatantów.

Przyjęta na kongresie tej organizacji w Seulu w 1997 roku rezolucja wprowadziła do jej statutu nową definicję kombatanta. Oprócz dotychczasowych dwóch grup kombatantów, tzn. osób, które z bronią w ręku uczestniczyły w wojnach i konfliktach zbrojnych oraz które zostały poszkodowane w wyniku wojen i konfliktów zbrojnych, do kombatantów zaliczono także „osoby uczestniczące w operacjach pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych”. Na podstawie tego zapisu uczestnicy operacji pokojowych mogli wstępować w Polsce w szeregi organizacji kombatanckich, będących członkami WVF, w tym na przykład do Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych.

Oczekiwania uczestników misji pokojowych w Polsce nie spełniły się jednak. Nie zostali oni włączeni do obowiązującej ustawy o kombatantach przez jej nowelizację, lecz opracowano dla nich nową, oddzielną ustawę określającą ich jako weteranów, a nie kombatantów, a więc mających inne niż kombatanci uprawnienia i przywileje. W uzasadnieniu do projektu ustawy Rządu RP czytamy m.in.: „uznanie tej grupy za kombatantów jest sprzeczne z aksjologią polskiego prawa kombatanckiego. Uczestników misji trudno uznać za osoby walczące o wolność i suwerenność Państwa Polskiego. Powyższa kwestia wymaga więc uregulowania odrębną ustawą, która powinna precyzyjnie określać beneficjentów ustawy oraz stanowić zadośćuczynienie oczekiwaniom polskich uczestników misji”.

Wniesiony przez Rząd RP pod obrady sejmu projekt ustawy wprowadza dwie grupy weteranów: weterana działań poza granicami państwa oraz weterana poszkodowanego w działaniach poza granicami państwa. Definicje te obejmują nie tylko żołnierzy WP, lecz również funkcjonariuszy podległych resortowi spraw wewnętrznych i administracji, tj. Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej. Do pierwszej grupy zaliczani są ci, którzy uczestniczyli w misji przez cały okres jej trwania, jednak nie krócej niż przez 60 dni. Druga grupa natomiast obejmujeosoby, które biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznały uszczerbku na zdrowiu na skutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub zachorowały podczas wykonywania zadańlub obowiązków poza granicami państwa, z tytułu których przyznano im świadczenia odszkodowawcze.

Określony w projekcie ustawy zakres przywilejów i świadczeń dla obu grup weteranów, zwłaszcza dla weteranów nieposzkodowanych, jest znacznie

węższy w porównaniu z zakresem świadczeń przewidzianych dla kombatantów i inwalidów wojennych.

Projekt ustawy przewiduje ustanowienie dnia 29 maja jako Dnia Weterana Działań poza Granicami Państwa. Zakłada onwprowadzenie Wojskowej Odznaki Honorowej, nadawanej weteranom za rany i kontuzje odniesione w czasie pobytu na misji, oraz specjalnych legitymacji weterana.

Z ważniejszych przywilejów i świadczeń socjalno-zdrowotnych dla poszkodowanych weteranów, które są zapisane w projekcie ustawy, należy wymienić prawo:

– do dodatku weterana, jeśli pobierają emeryturę lub rentę;

– do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz bezpłatnie ze świadczeń opieki zdrowotnej niezakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane oraz innych świadczeń odpłatnych i rehabilitacji;

– do bezpłatnej pomocy psychologicznej świadczonej przez wojskowe pracownie psychologiczne i psychologów z jednostek wojskowych;

– do bezpłatnego zaopatrywania się w leki umieszczone w wykazach leków podstawowych i uzupełniających oraz leków recepturowych, jak również w wyroby ortopedyczne i środki pomocnicze;

– pierwszeństwa w umieszczeniu w domu kombatanta lub domu pomocy społecznej;

– do zwolnienie z opłat abonamentowych za używanie odbiorników RTV;

– do uzyskania pomocy finansowej na naukę na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej albo studiów I stopnia lub jednolitych studiów magisterskich w uczelni.

Miejmy nadzieję, że wniesiony do laski marszałkowskiej w grudniu ubiegłego roku projekt ustawy stanie się wkrótce przedmiotem debaty sejmowej i jeszcze przed wyborami do sejmu zacznie obowiązywać. W przeciwnym razie można by uznać wszystkie działania jako kiełbasę wyborczą obecnej ekipy rządzącej.

Mirosław DĄBRZALSKI

« Powrót do listy